انواع مایکوریزا

مایکوریزا از دو کلمه میکو به معنی قارچ و ریزا به معنی ریشه  تشکیل شده است، در واقع یک نوع همزیستی دو جانبه مسالمت آمیز  بین انواعی از  قارچ های خاکزی  و ریشه گیاهان می باشد.


انواع مایکوریزا:

1-  مایکوریزا پوششی یا خارجی که این نوع قارچ ها با ایجاد ریسه یا هیف  در اطراف ریشه گیاهان ایفای نقش می کنند

2-  مایکوریز نفوذی که قارچ ها از طریق ریسه های خود داخل سلول های بافت ریشه گیاه نفوذ کرده و با گیاه همزیستی می نماید.


درجه  وابستگی گیاهان به این قارچ ها به گونه گیاهی، ریخت شناسی ریشه، شرایط خاک و اقلیم بستگی دارد. اغلب گیاهان دارای ریشه های ضخیم و غیر منشعب که ریشه موئین کم دارند وابستگی بیشتری نشان می دهند( مثلاً پیاز، انگور، مرکبات، لگوم های گرمسیری و...) و هرچه خاک غیر حاصلخیزتر و خشک تر باشد نقش و درجه وابستگی تشدید می گردد.


خدمات و نقش ویژه قارچ به گیاهان

1-    ایجاد مانع فیزیکی و محافظت گیاهان در مقابل عوامل بیماریزا خصوصاً عوامل بیماریزای خاکزی نظیر فیتوفترا ، رایزکتونیا ،  فوزاریوم ، پیتیوم و......

2-    افزایش مقاومت گیاهان در برابر خشکی، PH خاک و مسمومیت عناصر سنگین

3-تسهیل شرایط جهت افزایش ترشح هورمون ها و محرک های رشد گیاهی از جمله سیتوکینین ها و جیبرلین ها

4- ترشح مواد شیمیایی قوی در ریزوسفر و تسهیل انحلال مواد معدنی نامحلول و موردنیاز گیاهان. (انحلال و تحرک بیشتر فسفرخاک)

5- تسهیل استقرار و افزایش اثربخشی باکتری های تثبیت کننده ازت و تشکیل گره در خانواده لگوم.

 6- افزایش دسترسی بهتر گیاه به آب و مواد معدنی از طریق گسترش شبکه ریسه در حجم وسیعتری از خاک و نهایتاً بهبود تغذیه و کاهش تنش های محیطی از جمله خشکی.

7- افزایش فعالیت آنزیم فسفاتاز خاک به ویژه در مناطق خشک.

8- تسهیل جذب آب از اراضی شور و بهبود وضعیت رشد ریشه در خاک های شور

9- اصلاح ساختمان خاک و جلوگیری از پراکنش، فرسایش آبی و بادی خاک از طریق ترشح گلومالین (Glomalin)  و به هم چسباندن ذرات و خاکدانه های خاک.

10 – کاهش مصرف نهاده های کشاورزی نظیر سموم دفع آفات نباتی و کودهای شیمیایی. (توسعه فعالیت های بیولوژیکی ریزوسفر خاک)

11- افزایش و تحریک رشد ، بهبود تغذیه و نهایتاً افزایش فتوسنتز گیاهی و تولید محصول.



مشکلات ضروری در استفاده از قارچ ها به ویژه در مناطق خشک :

1- استفاده از روش های کم خاکورزی جهت توسعه شبکه های هیف قارچ

2- استفاده بهینه از مقدار فسفر و کودهای فسفردار (فسفر زیادی منجر به کاهش فعالیت قارچ می گرددبا توجه به اینکه قارچ های مایکوریزی خود جاذب عمده فسفر میباشند)

3- عدم استفاده از گیاهان غیر همزیست(غیروابسته)